Ses kraliçesinin ‘Mâkber’ine Eda Karaytuğ hançeresi

SALİHA SULTAN

10 Temmuz, Türk sanat müziğinin güçlü sesi Hamiyet Yüceses’in vefatının 26’ncı yılı. 1932’de bir müsabakada ‘ses kraliçesi’ seçilmesinin akabinde söylediği her müzikte Türk sanat müziğine can veren Yüceses, kendinden sonra gelen müzisyenlerin de icra üslubunu etkileyen, bu tesirinin musikimizde bugün hala hissettiğimiz büyük bir yorumcu olarak hafızamızda. 1950’li yıllardaki gazino furyasının da tartışmasız yıldızı olan sanatçı, sesinin gücünü o yıllarda temel bu yerlerde duyurur izleyiciye. Kalabalık saz kümeleri kullanmaz, sesine güvenerek çıkar halkın karşısına. Sahnelerde, ekranlarda, radyolarda ve plaklarda ‘Bakmıyor Çeşm-i Siyah’tan, ‘Ormancı’ya ustalıkla seslendirdiği birçok eser ile milyonların gönlüne taht kuran sanatkarın ismi anıldığında bugün hala birinci aklımıza gelen müzik ise elbette ‘Makber’. Şair Abdülhak Hamid Tarhan’ın, vefat eden eşi Fatma Hanım’ın akabinde yazdığı ‘Makber’ Yüceses’e ise annesinin vasiyetidir. Yüceses’i 1996’da ebedi aleme uğurladıktan sonra ‘Makber’ onlarca sanatçı tarafından seslendirildi. Repertuarında Yüceses’in seslendirdiği yapıtlara sıkça yer veren Eda Karaytuğ da bu sanatkarlardan biri. Karaytuğ, Yüceses’in vefat yıl dönümü nedeniyle ‘Makber’i bu sefer çıplak sesle, Yüceses’in anısına yakışır bir biçimde enstürmansız icra etti. Sanatkarın nağmesini de hançeresini de esirgemediği ‘Makber’ icrası ‘youtube.com/watch?v=Dgr5tuNGCtY’ adresinde dinleyicilerini bekliyor. Seslendirdiği müzikle Yüceses’i bizlere tekrar hatırlatan Karaytuğ ile KARAR okurları için sanatçıyı ve ‘Makber’i konuştuk.

Eda hanım, neden Hamiyet Yüceses’i anmak için ‘Makber’i seslendirmeyi tercih ettiniz? sizin de ‘Makber’ ile ilgili bir öykünüz mi var?

Evet, bende yetişkinlik çağına yeni girdiğimde yaşadığım bir anım var. Kızkardeşimin düğünündeydik. Tüm aile dostlarımızın, akrabalarımızın bulunduğu bu ortamda sesim hoş diye sahneye davet edildim. Sahnede ‘Makber’i seslendirdim. Tabi ağabeylerim, yakınlarım benim genç yaşta ve şimdi bir ses eğitimi almadığım halde bu kadar sıkıntı bir yapıtı seslendirmem ve bu yapıtı seçmem konusunda hayrete düştüler. O yaşta bir genç beşerden daha yeni eserler beklenirken ben tıpkı Hamiyet Hanım üzere Hafız Burhan’dan dinlediğim Makber’i okumayı tercih etmiştim.

Hamiyet Yüceses de birinci olarak küçük yaşta Hafız Burhan’dan dinlemiş eseri… Yakın bir hayat hikayesi… Sanatkarda kendinize yakın bulduğunuz diğer özellikler var mı?

Evet. Hamiyet Yüceses hanımın hayatını araştırdığımda kendime çok yakın bulmuştum ben de. Kendime yakın bulduğum bir diğer bahis da okumayı sevdiğim eserler hakkında oldu. Kendisinin bir röportajında ona hangi yapıtları okumayı sevdiği soruluyor. Merhum Hamiyet Hanım’da klasik ve icrası güç yapıtları sevdiğini söyleyip kendi beğendiklerini sayıyor. Bende sanat hayatım mühletince daima hançere isteyen ve icrası güç yapıtlarda kendimi daha bulduğumu farkediyorum. Bu taraftan de kendisini model aldığımı düşünüyorum.

Eser seçiminiz bunu gösteriyor zati bize. Repertuarınızda Hamiyet Yüceses’ten seslendirdiğiniz öbür eserler var mı?

Bakmıyor Çeşm-i Siyah Feryade ve gazeli benim kendisinden etkilenerek repertuarıma aldığım ve ondan geçtiğim bir yapıttır. Her konserimde yer vermeye çalıştığım ve hissini hissettiğim bir klasik. Sahiden on yıllarca kendisinden istek almış ve gazel formunu Türk dinleyicisine sevdiren çok kıymetli bir eser ve çok değerli bir icradır. Bu yapıtı sahne aldığı yerlerde icra ettiği vakit Taksim’den söylediğinde Kasımpaşa’dan duyulduğu ve hayatın durduğu anılarında anlatılıyor.

‘Makber’i sanatkarın vefat yıldönümünde enstrümansız okumayı tercih etmişsiniz. Neden?

Evet enstrümansız oldu. İçimden geldi, stüdyoya gidip kendim dem sesi üzerine okudum. Salt kendi his yoğunluğumu katmak istedim. Hamiyet Hanım’ın vefat yıldönümünde annesinin de kendisine olan bir vasiyeti yerine getirmek ve 26’ncı yılında mevt yıldönümünde kendisini bu türlü yad etmek istedim. Güftenin harikulade etkileyiciliği ve Hamiyet Hanım’ın anısı birleşti. Hamiyet Yüceses ses kraliçesi olduğu kadar gönüllerimizin de kraliçesi olmayı başarmış bir isim, ışık içinde yatsın, ruhu şad olsun.

AKASYA AĞACINDA MÜZİK SÖYLEYEN O KIZ

Hamiyet Yüceses’in sanat hayatına damgasını vuran ‘Makber’ yapıtı annesinden bir vasiyet. “Ben öldüğüm vakit Makber’i söyle benim için… Benim ruhum seni dinler yavrum..” Yüceses; annesinden kendisine iletilen bu vasiyet ile bu yapıtı hisli bir formda seslendirmiş ve sahnede her vakit icra etmiş. Sanatçı bir TRT Röportajında, daha 11 yaşındayken birinci sahneye çıktığında Makber’i gazel eşliğinde okuduğunu tabir ediyor ve müzikle tanışmasını şu sözlerle aktarıyor: Hafız Burhan’dan bu tutkuyu aldım efendim. Kendilerini pek severdim. Küçük çocuktum. Bir gün sedirin üstünde uyurken, baktım ‘Makber’ diye bir müzik söyleniyor. Camdan başımı uzattım. Cam kapalıymış. Kırıldı, boynuma geçti ancak ben oralı değilim. O hoş sesi, şarkıyı dinliyorum. Annem koştu içeri geldi, “Eyvah yavrumun yüzü gözü kesildi” dedi. “Bir şey olmadı anne” dedim. Annemden çabucak 100 para aldım. Gittim, o ilanı aldım ve “Amca bir daha okur musunuz?” dedim. Okuttum ve öğrendim. Ben bu şarkıyı Akasya ağacında okuyordum. Herkes gelip beni dinliyordu. Burada başladı benim tutkum.”

ŞAİRİN EŞİNE YAZDIĞI YAPITI O DA ŞEHİT EŞİ İÇİN SESLENDİRDİ

Türk edebiyatında ‘Şair-i Âzam’ olarak anılan Abdülhak Hamid Tarhan, deniz üzerinden yapılan bir Lübnan seyahatinde vefat eden verem hastası eşi Fatma Hanım’ın akabinde yasa boğulur. 6 ay boyunca karanlık bir bodrum katında yaşar. 6 ay sonra, 1873’te o bodrum katından çıktığında Gülhane Parkı’na gidip ahaliye ‘Makber’ şiirini okur. Şiiri duyanlar lâl olur, gözyaşlarına boğulur. 1907’de Melahat Pars’ın kuzeni Mehmet Baha Efendi (Pars) ise şiiri besteler. Hafız Burhan da 1927’de yapıtı seslendirerek, bir plak kaydeder. Hamiyet Yüceses’in ‘Makber’i ayrıyeten şehit eşi için de söylediği de bilinir. Eşi, 2. Dünya Savaşı tüm süratiyle sürerken, 14 Temmuz 1942’de, Karadeniz’de seyir halinde olan Atılay denizaltısına bir mayın çarpmasıyla şehit olan 39 denizaltıcımız ortasında yer alan, telsiz astsubay Fethi Yüceses’tir.

Related Posts

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.